Doğa turları ülkemizin tüm doğal alanlarını gezmek, görmek, tanımak ve tanıtmak gibi amaçlarla organize olarak düzenlenen etkinlikler olup; kaynakların sürdürülebilirliği, etkin yönetimi ve korunması, ziyaretçi güvenliği ile birlikte ziyaretçilerin yönlendirilmesi, ziyaretçi ihtiyaç ve beklentilerinin karşılanabilmesi amacıyla her türlü etkinlik düzenleyicileri, idareden izin almak zorundadır.
İzin Başvuruları ve Prosedürler
- İzin başvuruları şahsen ve posta, fax, elektronik posta ile Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne veya İl Müdürlüklerine yapılır, başvurular 10 (on) iş günü içerisinde sonuçlandırılır.
- Tur öncesinde "doğada uyulması gereken kurallar" etkinliği düzenleyenler tarafından katılımcılara/ziyaretçilere dağıtılır ve kurallara uyulması sağlanır.
- Turlarda, fotoğraf ve film çekimlerinde uygulanacak ücretler ve süreler her yıl başında Genel Müdürlükçe belirlenir ve duyurulur.
Flora ve Fauna Koruması
- Korunan alanlar içerisinde nadir, endemik, nesli tehlikede veya tehlikeye düşebilecek doğal bitki türlerine hiçbir şekilde zarar verilemez. Bu türler toplanamaz, sökülemez ve bazı parçaları kesilemez, yabani hayvanların yumurtaları toplanamaz ve yuvaları bozulamaz.
- Nesli tükenme tehlikesi altında olan türlerin kesin koruma altına alındığı alanlarda ve genel güvenlik açısından girilmesi sakıncalı bölgeler ve yerlerde turlara izin verilemez.
- Yaban hayatı tahrip edilemez.
- Alanları kirletici, floraya zarar verici ve faunayı rahatsız edici hiçbir etkinlikte bulunulamaz.
Kuş Gözlemi ve Fotoğraf Çekimi
- Tur gezileri esnasında kuşlara zarar verecek faaliyetlerde bulunulamaz (Bireyler rahatsız edilemez, yuva ve yavrulara dokunulamaz ve hiçbir gerekçe ile doku ve kan örnekleri alınamaz).
- Kuşların üreme dönemlerinde kuş gözlemi yapılamaz ve görüntü alınamaz.
- Profesyonel amaçlı fotoğraf ve film çekimleri Bakanlıktan gerekli izinler alınmadan yapılamaz.
- Yabancı ziyaretçiler için Türkiye'de av turları, fotoğraf ve film çekimleri ile av yaban hayvanı gözlem turları yaptıracak seyahat acenteleri Bakanlıktan av turizm belgesi almak zorundadırlar (4915 sayılı yasanın 15. Maddesi).
Yaban Hayvanları ile İlişkiler
- Turlar sırasında görülen veya karşılaşılan yaban hayvanları ürkütülemez ve takip edilemez.
- Tur güzergahı, görülen hayvanın gittiği yönde olması durumunda uygun bir süre beklenilir ve yaban hayvanını ürkütecek, rahatsız edecek kadar yaklaşmamaya özen gösterilerek daha yavaş bir şekilde güzergaha devam edilir.
Çevre Koruma Kuralları
- Her ne suretle olursa olsun, ziyaretçiler ürettikleri çöpleri geri götürmek zorundadırlar.
- Turlar sırasında gürültü yapılması ve yüksek sesli müzik dinlenilmesi yasaktır.
- Alanlarda ateş yakılamaz.
- Korunan alanların özelliklerinin kaybolmasına veya değiştirilmesine sebep olan veya olabilecek her türlü müdahaleler ile toprak, su ve hava kirlenmesi ve benzeri çevre sorunlarına neden olacak iş ve işlemler yapılamaz.
Ziyaretçi Yönetimi ve Güvenlik
- Ziyaretçi güvenliği için İdare gereken uyarıyı yapar ve diğer gereken önlemler etkinliği düzenleyenler tarafından alınır.
- Korunan alanlarda sertifikalı "Alan Kılavuzu" bulunması durumunda ziyaretçilerin alan kılavuzları ile birlikte sahayı ziyaret etmeleri zorunludur.
- Korunan alanlarda ziyaretçiler, belirlenen bölgeler ve güzergâhlar dışına çıkamazlar (Bu husus hem kaynak değerlerinin korunması hem de ziyaretçi güvenliği açısından önemlidir).
- Alanların kullanma ve yararlanma şartları ve seviyesi İdarece belirlenir ve "taşıma kapasitesi"nin dışına çıkılamaz.
Mutlak Koruma Alanları
- Mutlak korunması gerekli alanlarda ve planlarda yer alan mutlak koruma zonlarındaki doğal kaynakların insan etkisi olmaksızın doğal halinde bırakılması öngörüldüğünden, idarenin bilgisi dışında alanların kullanımı ve ziyaretçilerin gelişigüzel alanda dolaşımı kesinlikle yasaktır.
- Planlı alanlarda ziyaretçi yönetimi, alandaki ziyaretçi kullanımları vb. uygulamalar hazırlanan planlar kapsamında uygulanır ve plan kararları dışına çıkılamaz.
Araç Kullanımı
- Tur güzergahının ne şekilde (taşıt, yaya vb.) gezilebileceği alanların uzun devreli gelişme planları ve yönetim planlarında tanımlanmaktadır. Plan kararları dışındaki araçlar kullanılamaz.
- Yönetim planına haiz olmayan alanlarda idarece uygun görülecek çevreye zarar vermeyecek araçlar kullanılmalıdır.
Sulak Alanlar
- Sulak alanlarda su rejimini etkileyecek hiçbir faaliyette bulunulamaz.
- Sulak alanlara hangi amaçla olursa olsun yabancı tür atılamaz, bırakılamaz ve sulak alanlardan tür toplanamaz.
Hukuki Yaptırımlar
Bu kurallar Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü 2007/1 Genelgesi uyarınca hazırlanmış olup genelge hükümlerine aykırı hareket edenlere "2872 sayılı Çevre Kanunu"nda öngörülen cezalar uygulanır. Seyahat acenteleri ve diğer tüzel kişiler hakkında 6831 sayılı Orman Kanunu ile 1330 sayılı Su Ürünleri Kanunu'nda yasaklanan fiillerin 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu'nun uygulandığı yerlerde işlenmesi halinde, cezalar bir misli artırılarak uygulanır.
Sürdürülebilir av ve yaban hayatı yönetimi ve korunan alanların kaynaklarının sürdürülebilirliği, etkin yönetimi, korunması, gelecek nesillere aktarılması ve ziyaretçi güvenliği ile birlikte korunan alanlara gelen ziyaretçilerin izlenmesi ve yönlendirilmesi ile ziyaretçi ihtiyaçlarının ve beklentilerinin tanımlanabilmesi açısından yukarıda belirtilen kuralların eksiksiz uygulanması önem arz etmektedir.